Po przegranej przez Rosjan wojnie Krymskiej, Polacy zobaczyli słabość zaborcy. Wzmocniło to tendencje niepodległościowe wśród młodego pokolenia , niepamiętającej już tragedii Powstania Listopadowego. Po 1856 roku złagodzono cenzurę, pojawiła się możliwość legalizacji niektórych polskich organizacji, wprowadzono także amnestie dla więźniów politycznych. W Królestwie Polskim istniały w tym czasie dwie koncepcje polityczne. Z jednej strony były to poglądy umiarkowane , przewidujące początkowo reformy , a dopiero później ewentualną walkę o wolność. Z drugiej strony natomiast pojawiły się tendencje radykalne , propagujące powstanie ogólnonarodowe. Bezpośrednim powodem wybuchu Powstania Styczniowego był przymusowy pobór do carskiego wojska. W związku tym utworzono Tymczasowo Rząd Narodowy , który wybrał Ludwika Mierosławskiego na dyktatora. 22 stycznia 1863 roku TRN wydał manifest , w którym wzywał Polaków do walki z caratem. Początek Powstania Styczniowego był sukcesem Polaków , którzy zaskoczyli Rosjan. Walki były prowadzone w sposób podjazdowy , wojna miała charakter partyzancki. Duży sukcesy w walce z Rosjanami odnosił na ziemi kieleckiej Marian Langiewicz . Jednak już w lutym miało miejsce wydarzenie nie korzystne dla powstańców. W Petersburgu podpisano konwencje , przewidującą współpracę prusko- rosyjską przy zwalczaniu powstania . Jak tylko Powstanie zostało stłumione Rosjanie rozpoczęli represje. Wiele tysięcy Polaków zostało zesłanych na Syberię, Skąd nigdy już nie wrócili. Zniesiono autonomię Królestwa i uczyniono z nie zwykła prowincję Rosji.
